De risico's van het omsmelten en hergebruiken van oud goud
Veel mensen vinden het een mooi idee: een oud sieraad omsmelten tot een nieuw ontwerp met emotionele waarde. En dat kán prachtig zijn. Toch brengt het hergebruiken van bestaand goud ook technische risico's met zich mee waar veel mensen zich niet bewust van zijn.
In mijn atelier werk ik regelmatig met goud van klanten. Dat blijft bijzonder om te mogen doen. In deze blog vertel ik je iets meer over het proces en de risico's. Oud goud gedraagt zich namelijk niet altijd voorspelbaar.
Waarom?
Omdat oude sieraden zelden uit één zuivere, bekende legering bestaan.
Wat is een legering?
Een legering is een mengsel van verschillende metalen. Als voorbeeld: zo bestaat 100% 14 karaat geelgoud uit zilver, koper en 58,5% puur goud. De verhouding tussen de metalen zilver en koper bepaalt de kleur van het goud, de hardheid, slijtvastheid, en hoe het materiaal zich gedraagt tijdens bewerken en solderen.
In de loop der jaren zijn sieraden vaak:
- gerepareerd
- vergroot of verkleind
- gesoldeerd
- gecombineerd met andere onderdelen
- meerdere keren verhit geweest
Daardoor kan een sieraad verschillende metaalsamenstellingen bevatten. Tijdens het omsmelten komt alles opnieuw samen in één nieuw materiaal. En juist daar ontstaan soms verrassingen.
Een van de meest voorkomende risico's is brosheid of scheurvorming tijdens het bewerken.
Tijdens het walsen, smeden of buigen kan het materiaal kleine scheurtjes gaan vertonen.
Dat gebeurt vooral wanneer gebruikt soldeer, vervuiling of spanningen in het metaal aanwezig zijn. Soms wordt dat pas zichtbaar nadat het goud al opnieuw verwerkt is.
Ook de kleur van het goud kan veranderen.
Klanten verwachten vaak dat het nieuwe sieraad exact dezelfde warme goudkleur behoudt als het oorspronkelijke sieraad. Maar na het omsmelten kan goud:
- iets roder worden
- juist valer geel ogen
- of een grijzige ondertoon krijgen
Dat komt doordat de verhouding tussen goud, zilver en koper tijdens het proces verandert.
Vooral oude soldeerresten hebben hier veel invloed op.
Bij oudere sieraden weet je bovendien nooit volledig zeker welke legering ooit gebruikt is.
Twee sieraden die beide ''14 karaat goud'' zijn, kunnen in kleur en samenstelling toch behoorlijk verschillen.
Voordat we in mijn atelier dierbaar goud, erfstukken of oud goud omsmelten, controleren we eerst zorgvuldig of het sieraad voorzien is van een officieel goudkeurmerk.
Bij 14 karaat goud is dat bijvoorbeeld het Nederlandse keurmerk met het eikenblaadje en het getal 585. Dat geeft aan dat het sieraad daadwerkelijk uit 14 karaat goud bestaat. Voor ons als goudsmid is dat een belangrijke eerste controle voordat we besluiten of een sieraad geschikt is om opnieuw te verwerken.
Toch vraagt ook dat om nuance.
Wanneer er bijvoorbeeld alleen ''585'' in een sieraad staat, zonder officieel keurmerk, geeft dat niet altijd volledige zekerheid. In sommige gevallen kan het gaan om een verguld sieraad of een zogenoemd gold filled sieraad: een sieraad met een andere metalen kern en een dikke laag goud aan de buitenzijde.
Wanneer we twijfelen aan de samenstelling van het materiaal, kunnen we aanvullende testen doen met toetswater. Daarmee testen we hoe het metaal reageert. Maar ook zo'n test heeft zijn beperkingen.
Sommige sieraden hebben namelijk een kern van bijvoorbeeld zilver of koper met daaromheen een relatief dikke goudlaag. In dat geval test je vooral het oppervlak en niet altijd de kern van het sieraad. De uitslag kan daardoor een vertekend beeld geven van de daadwerkelijke samenstelling.
Het komt gelukkig niet vaak voor, maar af en toe komen we het wel degelijk tegen.
Wanneer zo'n sieraad vervolgens wordt omgesmolten, vermengen alle metalen zich met elkaar.
Het materiaal krijgt dan een volledig nieuwe samenstelling, waardoor het goudgehalte soms lager uitvalt dan 14 karaat. Ook de kleur kan sterk veranderen. Het goud kan bijvoorbeeld veel bleker worden, of juist een opvallend rode ondertoon krijgen.
Juist daarom blijft het omsmelten van oud goud iets dat zorgvuldigheid, ervaring en vakkennis vraagt.
Voor mij blijft het omsmelten van dierbaar goud iets bijzonders. Er zit geschiedenis, emotie en herinnering in verwerkt. Maar juist omdat elk stuk goud zijn eigen verleden meedraagt, vraagt hergebruik om vakmanschap, ervaring en soms ook realistische verwachtingen.